ओपनएआईदेखि गुगल र मेटासम्मले गरे एआई सुरक्षित बनाउने स्वैच्छिक प्रतिबद्धता

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र विश्वका ठूला प्रविधि कम्पनीका प्रमुखहरूले उन्नत कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) प्रणालीको सुरक्षा मजबुत बनाउने प्रतिबद्धतासहित स्वैच्छिक सहमतिमा हस्ताक्षर गरेका छन्।

‘फ्रन्टियर रिस्पोन्सिबिलिटिजसम्बन्धी संयुक्त प्रतिबद्धता’ नाम दिइएको उक्त सहमति सेप्टेम्बर २९ मा ह्वाइट हाउसमा घोषणा गरिएको हो। ट्रम्प र एन्थ्रोपिक, ओपनएआई, गुगल, मेटा, एक्सएआई तथा एनभिडियाका प्रमुखबीच भएको बैठकपछि यो सहमति सार्वजनिक गरिएको हो।

सहमति अनुसार कम्पनीहरूले उन्नत एआई प्रणालीको निगरानी गर्न बलियो सुरक्षा व्यवस्था लागू गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। सुरक्षा उपायहरूले प्रभावकारी रूपमा काम गरिरहेका छन् वा छैनन् भन्ने जाँच गर्न कम्पनीभित्रै जिम्मेवार टोली गठन गर्ने र समस्या पहिचान भए त्यसलाई समाधान गर्ने सहमति पनि भएको छ।

कम्पनीहरूले आफ्ना सुरक्षा व्यवस्थाको मूल्यांकन गर्न स्वतन्त्र बाह्य मूल्यांकनकर्तासँग सहकार्य गर्ने बताएका छन्। एआई सुरक्षाका साझा मापदण्ड र उत्कृष्ट अभ्यास विकास गर्न नियमित रूपमा छलफल गर्ने प्रतिबद्धता पनि सहमतिमा समेटिएको छ।

ठूला प्रविधि कम्पनीका प्रमुख सहभागी

सहमति पत्रमा एन्थ्रोपिकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत डारियो अमोडेई, ओपनएआईका अध्यक्ष ग्रेग ब्रोकम्यान, गुगलका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुन्दर पिचाई, मेटाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मार्क जुकरबर्ग, एक्सएआईका संस्थापक एलन मस्क र एनभिडियाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत जेन्सेन हुआङले हस्ताक्षर गरेका छन्।

तर यो सहमति कानुनी रूपमा बाध्यकारी भने छैन। बाह्य मूल्यांकन कसले गर्ने भन्ने विषय पनि दस्तावेजमा स्पष्ट गरिएको छैन।

सहमतिमा उल्लेख भएअनुसार भविष्यमा यसमा समेटिएका सुरक्षा उपायलाई कानुन वा औपचारिक नियमनको हिस्सा बनाउन सकिनेछ। तर त्यस्ता व्यवस्था कानुनी रूपमा अनिवार्य भए वा नभए पनि कम्पनीहरूले सहमतिमा उल्लेखित सुरक्षा उपाय लागू गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।

ट्रम्प प्रशासनको जोड स्वनियमनमा

राष्ट्रपति ट्रम्पले एआई उद्योगभित्रैबाट स्वनियमनका लागि बलियो समर्थन रहेको बताएका छन्।

ट्रम्प प्रशासनले एआईलाई नियमन गर्न अन्तर्राष्ट्रिय वा कुनै उच्चस्तरीय संयुक्त निकायबाट बनाइने बाध्यकारी नियमको मागप्रति भने समर्थन जनाएको छैन। अत्यधिक नियमनले विशेषगरी चीनसँगको प्रतिस्पर्धामा अमेरिकी प्रविधि क्षेत्रको नेतृत्व कमजोर पार्न सक्ने प्रशासनको तर्क छ।

यही पृष्ठभूमिमा नयाँ सहमतिलाई एआई उद्योग आफैँले सुरक्षा मापदण्ड विकास र कार्यान्वयन गर्ने प्रयासका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

विश्वव्यापी नियमनको माग पनि बढ्दै

उन्नत एआईको विकाससँगै यसको सुरक्षा र निगरानीका विषयमा अन्तर्राष्ट्रिय दबाब पनि बढिरहेको छ।

हालै २० देश र युरोपेली संघले एआईलाई मानव नियन्त्रणमा राख्न विश्वव्यापी समन्वय थप मजबुत बनाउन आह्वान गरेका थिए। त्यसक्रममा एआईसम्बन्धी सम्भावित अन्तर्राष्ट्रिय निगरानी निकाय गठन गर्ने विषयमा समेत छलफल भएको थियो।

यसबीच, एनभिडियाले अनियन्त्रित रूपमा काम गर्न सक्ने एआई प्रणालीबाट उत्पन्न हुन सक्ने जोखिमलाई लक्षित गर्दै सुरक्षा व्यवस्था सुरु गरिसकेको छ।

नयाँ स्वैच्छिक सहमतिले उन्नत एआई प्रणालीको विकाससँगै त्यसको सुरक्षा, निगरानी र जोखिम व्यवस्थापनलाई पनि प्राथमिकतामा राख्ने प्रतिबद्धता अघि सारेको छ। यद्यपि, सहमति स्वैच्छिक भएकाले यसको कार्यान्वयन र बाह्य मूल्यांकन कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने विषय आगामी दिनमा स्पष्ट हुनेछ।